Күндер бойынша реттелген элементтер: Сейсенбі, 15 Қыркүйек 2020

Алматы облысы әкімінің өкімімен Ғалиасқар Төлендіұлы Сарыбаев Алматы облысының ішкі саясат басқармасының басшысы болып тағайындалды.

Ғалиасқар Төлендіұлы 1963 жылы туған. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін, Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясын бітірген. Мамандығы - механик, заңгер.

Еңбек жолын Павлодар зауытында инженер-конструктор болып бастаған.

Әр жылдары Кербұлақ аудандық комсомол комитетінің бөлім меңгерушісі, Гвардия және Кербұлақ аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, Ы. Алтынсарин атындағы орта мектептің директоры, Кербұлақ аудандық жастар ісі, туризм және спорт басқармасының басшысы, Кербұлақ ауданы әкімі аппаратының ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімінің бас маманы, бөлім меңгеруші, «Отан» қоғамдық ұйымының орталық кеңесі төрағасының орынбасары, Алматы облысының қоғамдық келісім және ақпарат басқармасының бөлім бастығы, ішкі саясат басқармасы бастығының орынбасары, Талдықорған қаласы әкімінің орынбасары, облыстық ішкі саясат басқармасының бастығы, Nur Otan партиясы Алматы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, Алматы облысы әкімінің кеңесшісі қызметін атқарды.

2020 жылдың қаңтарынан бүгінгі күнге дейін Алматы облысы әкімі аппаратының әдеп жөніндегі уәкілі болды.

Published in Санаты жоқ

Под председательством заместителя акима области – Байжұманова Б.К. с участием заместителя председателя АО НАО «ФСМС» Байгенжина А.К. вг. Талдыкорган прошло онлайн заседание регионального штаба по актуальным вопросам статуса страхования и вовлечению в систему ОСМС населения области.

А.К.Байгенжин акцентировал внимание на необходимости вовлечения в систему ОСМС большего количества граждан для его успешного функционирования. Основной целью штаба является организация взаимодействия между ответственными ведомствами для вовлечения в систему ОСМС незастрахованных жителей области.

Также заместитель председателя Правления НАО «ФМСМ» Байгенжин А.К. в своем докладе доложил о принятых мерах Министерством Здравоохранения и Правительством РК, а именно по наемным работникам — будет восстановлен их статус в системе ОСМС при наличии не менее 1 платежа в последние 3 месяца и если задолженность по платежам с начала года составляет не более 2 месяцев; по индивидуальным предпринимателям, лицам, занимающимся частной практикой, также присвоят статус застрахованных при наличии платежа в последние 3 месяца и задолженности не более 2 месяцев с начала года (при условии, что ими была приостановлена деятельность согласно официальной информации от Комитета госдоходов); по льготникам, оплатившим ЕСП в период ЧП, не будут учитывать платеж и автоматически вернут статус застрахованности; а так же не будет учитываться как задолженность периоды, в которых работники находились в вынужденных отпусках без содержания в связи с ограничительными мероприятиями в рамках борьбы с COVID-19. При этом подтверждением потери дохода является получение единовременной социальной выплаты в связи с потерей дохода (42500 тенге).

Директор филиала по Алматинской области НАО «ФСМС» Нурлан Отаргалиев доложил, что в области на 09.09.2020г. количество незастрахованных граждан составляет — 499 279 чел. Общее количество незастрахованных граждан снижено на 89 639 чел. по сравнению с данными на 14.08.2020г. По результатам отработки незастрахованных лиц медорганизациями области, можно сказать, что по области в день количество незастрахованного населения сокрашается на 3-3,5 тыс. чел.

​​В ходе заседания были обсуждены вопросы, касающиеся актуализации статусов застрахованности самозанятых граждан, проведения разъяснительной работы среди населения и обеспечения своевременности отчислений/взносов ОСМС, также обсуждены проблемные вопросы выявленные в ходе регионального штаба вмедицинских организациях Енбекшиказахского, Талгарского и Ескельдинского районов.

 

Филиал по Алматинской области

НАО «Фонд социального медицинского страхования»

Published in Санаты жоқ

Общая сумма отчислений и взносов работодателей и индивидуальных предпринимателей за обязательное социальное медицинское страхование по Алматинской области, поступившая в период с 1 января по 31 августа 2020 года, составила 8,17 млрд. тенге.

Сумма поступлений за месяц по республике (с 01 по 31 августа 2020 года) составила 20,8 млрд. тенге.

Как отмечает директор филиала НАО «ФСМС» по Алматинской области НурланОтаргалиев, в августе месяце по Алматинской области  489,1 млн. тенге приходятся на отчисления работодателей и 619,4 млн. тенге на взносы индивидуальных предпринимателей и лиц, работающих по договорам гражданско-правового характера.

Все поступившие за ОСМС средства хранятся в Национальном банке, с которым заключен договор доверительного управления, и в последующем будут направлены на оплату услуг, оказываемых в рамках ОСМС.

Филиал по Алматинской области 

НАО «Фонд обязательного социального медицинского страхования»

Published in Санаты жоқ
Сейсенбі, 15 Қыркүйек 2020 09:53

Әлемге ақыл себуші

Шын хакім, сөзің асыл – баға жетпес,

Бір сөзің мың жыл жүрсе дәмі кетпес.

Қарадан хакім болған сендей жанның

Әлемнің құлағынан әні кетпес!

...Сұм дүние сылаң беріп көптен өтер,

Сау қалғанның көбісі ертең бітер.

Тоқтамас дүниенің дөңгелегі,

Шешеннің айтқан сөзі көпке кетер, – деп Мағжан ақын жырлағандай, шешеннің айтқан сөзі көпке жетті. Бұл шешен Абай еді.

«Оның өлеңдері мен қара сөздерінде ұлт болмысы, бітімі, тұрмысы, тіршілігі, дүниетанымы, мінезі, жаны, діні, ділі, тілі, рухы көрініс тауып, кейін Абай әлемі деген бірегей құбылыс ретінде бағаланды», деп, ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев өзінің «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» атты мақаласында Абай шығармаларының өшпес мұра екендігіне кеңінен тоқталды. Абай бейнесін жан-жақты ашып көрсетті. Абай мұрасы қазақтың интеллектуалды болмысын, бұл елдің әлемдік өркениетке қосқан, қосып келе жатқан үлесін көрсетеді. Абай ұлттың ақыны, «қазақтың бас ақыны» дәрежесіне көтеріліп, ғасыр өтсе де, есімі асқақтай беруде. Жер бетінде адамзат баласы пайда болғаннан бас­тап, күллі адамзат қауымының ақыл-ойының жемісіне айналған әлемдік шығармалардың тұтас сюжеті Абай шығармаларының өн бойына айналды. Гуманист Абай Құнанбайұлының әрбір адамның басты қадір-қасиетіне деген терең сенімі, оның табиғатын барлық өлшем ретінде көре отырып адамзат баласы прогресінің мүмкіндігін бекіту еді. Білім мен ілім Абай үшін адамның үлкен әлеуетті мүмкіндіктерін ашу құралы болды. Білім алу, үздіксіз өзін-өзі рухани азықтандыру – хакім үшін адам прогресінің кілті.

Абайдың ақындық өнер тегінен дарыған халықтың арасынан есімі озық шығып, адамзаттың ақыл-ойына өз үлесін қосқан интеллектуалды дана данышпанына айналуына дәуірмен, ғасырмен қайталанып келіп отыратын тарихи әдеби сюжеттер себепкер болды. Бұл тарихи сюжеттер Абайдың өзінің толысуына, жер шарының әрбір пендесіне ой салатын рухани әлемнің тұтас формуласын жазып қалдыруына жол ашты.

Бір ақынның есімі бір ұлттың паспорты ретінде аталып, сол ұлттың рухани көрсеткіші бола алады деген түсінік бар әдебиетте. Бұл түсінік әлі де жалғасып келе жатыр. «Хәр халықтың сөз санатында оны дүниеге танытқан, өздерінде сөз символына айналған тұлғалар бар: орыстарда бұл – Пушкин, өзбектерде – Науаи, украиндарда – Шевченко, кырғыздарда – Шыңғыс Айтматов, татарларда – Тоқай...». Грузин халқы десек, Шота Руставелиді, орыс халқы десек, Лермонтовті еске алатын едік. Абай да осы қатардан орын алады. Біздің жан-жақты ғылыми ізденісіміз Абай поэ­зиясы мен прозасының алар кеңістігі адамзатқа ортақ ақыл-ой қазынасын тұтас қамтуымен айқындалып, тек бір ғана «қазақ елінің ақыны» дегеннен гөрі, «әлемге ақыл-ой сәулесін себуші» деген анықтамаға толық сай бола алатынын көрсетті.

Оларды қоя алмаймыз Абаймен тең,

Себебі оқымаған, ілімі кем..., – деп Сұлтанмахмұт айтпақшы, Абайдың білімі «жеті жұрттың» білімін қамтыды. Бұл ойымызға ХХ ғасырда жазып кеткен М.Әуезовтің: «...Сыншыл ойға көз сүзіп, бас иген, дінге сынның тұрғысымен қараған, халқының мәдениеті жолында аянбай күрескен жалынды қайраткер пысық, дүниеқор, мансапқор, алаяқ фео­дал ақсақалдардың ішінде серік таппай күйінген Абай қазақ елінің көлемінде ғана емес, сонымен бірге қазақ елімен іргелес жатқан шығыс елдерінің көлемінде де заманынан оза туған дана кісі болды» деген пікірі дәлел.

Абай – әлемге ақыл-ой сәулесін себуші. Ақынның өзінің кеңістігі: жер, тағдыр, мұра, халық. Осы тақырыптарды жырлау барысында Абай барынша оқыды, ізденді. Абайдың ең бірінші жетістігі: артына терең, ойлы мұраларын қалдырып кетуінде ғана емес, ол барлық оқығанын-білгенін; адамзат баласының рухани кемелденуіне бағыт беретін тұнық ойларын сүзгіден өткізіп; қазақы қалыпқа салып; туған ұлтына мұра етіп тартуында. Абай елікпеді. «...Ауғанның Жәлелләтдіні мен Мысырдың Мұхаммед Ғабдүһиының учениелері де, керек десе сол тұстағы Ресей мұсыл­мандарының арасында дәріпті болған Исмаил Гаспринскийдің де учениесі Абайды өзіне еліктіре алмады». Абай ешкімді еліктіруге тырыспады. Бұл ретте ақынның өмірлік түйінді тұжырымы: «Сақалын сатқан кәріден, еңбегін сатқан бала артық. Бақпен асқан патшадан, миымен асқан қара артық».

Осы ретте біз келесі сауалдарға жауап іздемекпіз. Әлемдік көзқарас деген не? Ақынның (жазушының) әлемдік көзқарасы қалай қалыптасады? Өз оқырманына әлемдік көзқарас қалып­тастыру үшін ақынның (жазушының) шығармашылық лабораториясы нені қамтуы тиіс? Абай Құнанбайұлы шығар­маларынан адамзатқа ортақ әлемдік рухани мұра­лардың реминисценция­сы байқала ма? Абай ойларының әлем әдебиетіне ортақ шығармалар сю­жетімен үндестігі қандай? Абай заманында ұлттың өзін-өзі сақтау идеясы өзінің көкейкестілігімен бірінші кезекте көрінді. Ел тағдырын елеп-екшеген ақынның көрегендігі, кемеңгерлігі осы ұстанымның тіршілікке сәйкестігін тап басып таныды. Жалпы, кез келген шығармашылық иесінің шығар­машылық лабораториясының бай болуы оның білім­паздығымен, оқыған ғылымымен өлшенеді. Ал реминисценция шығармада автор қалауы бойынша өзінен бұрынғы ақын шығармаларындағы образға сүйену немесе белгілі бір ойды беруде тура, ал­дың­ғы бір авторды қай­талауы түрінде болуы мүмкін. Сондай-ақ автордың өзі­нің айтар ойы кейбір шығар­малардағы ойлар­мен үндес, сәйкес келіп жатса, бұл реми­нисценция құбылысы деп білгеніміз жөн.

«Абай ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұстанған адам» болды.

Қарадан шығып сұлтан болған әкесі Құнанбайдың тәлімін көріп, халық ауыз әдебиетімен, дала ақындары мұра­ла­рымен сусындаған Абай сөзінің әлем­дік құндылығына, әлемге ортақ шығар­малармен сюжеті үндес.

ХХІ ғасырдағы абайтану саласы тео­риялық жағынан әлем әдебиет­тануымен салыстыра зерттеу тереңдей берсе, бұл абайтанудың ғана емес, қазақ әдебиеттануының жаңа биігі болмақ.

Ғаламда әрбір адамның өзіндік орны бар. Абай он бесінші қарасөзінде:
«...Егерде есті кісілердің қатарында бол­ғың келсе, күнінде бір мәртебе, болмаса жұмасында бір, ең болмаса айында бір, өзіңнен өзің есеп ал! Сол алдыңғы есеп алғаннан бергі өмірді қалай өткіздің екен, не білімге, не ахиретке, не дүниеге жарамды, күнінде өзің өкінбестей қылықпен өткізіппісің? Жоқ, болмаса, не қылып өткізгеніңді өзің де білмей қалыппысың?» дейді. Адам өз мақсатына еңбекпен, сол еңбектерді өзгелердің дұрыс бағалауымен, сонымен бірге өзін-өзі жетілдіру арқылы жетеді. ХХІ ғасырда өзін-өзі жетілдіру теориясының принциптері жетіле түсуде. Цифрлық технология көмегімен әрбір адам мүмкін­діктерін аша түсуге болады.

Тәуелсіз ел ретінде Қазақ елі өзінің іргесін нығайтып, даму жолына түсті.

Абай есімі аталғанда, «қазақ халқы» деп әлем танитындай дәрежеге жетуіміз ХХІ ғасырдағы абайтануға зор үлес қосуды қажет етеді. Технология дамыды, ақпарат кеңістігі кең деген уақытта біз өткен ғасырдың ақыл-ой маржанына мұқтажбыз. Бұл – Абай мұрасының өміршеңдігі.

Абайды дәріптеуді насихаттау – бұл уақыт жаңарған сайын жаңғыра беретін игілікті мақсат. Бұл мақсат Қазақстанның жаңа генерациясын тәрбиелеуге негіз болады. Сонымен қатар Абай шығар­маларын оқи отырып, қазақтың байыр­ғы, мәдени тілдік сөз қолданысы ерек­шеліктерімен бірге, ауызекі сөйлеу тілі, ауыз әдебиеті мен жазба әдеби тілі сөз­дік қорын, мақал-мәтелдердің қолдану ерекшелігін молынан пайдаланғанын көреміз. Күрделі һәм мағыналы. Абай тілін толық меңгерген, ақын қолданған кез келген сөздің мағынасын түсіндіріп, ойын еркін жеткізе білетін адам – ол бүгінгі және болашақ қоғамның элитасы. Ертеңгі ұрпақ туған тіліміздегі сөздердің мағынасын түсінбеу дертіне шалдықпауы үшін Абай тілі бүгінгі және болашақ қазақ элитасының тілі болуы тиіс.

 

Арай ЖҮНДІБАЕВА,

әдебиет зерттеушісі,

философия докторы (PhD),

Шәкәрім университетінің қауымдастырылған профессоры

ДЕРЕККӨЗ

Published in Әдебиет
Сейсенбі, 15 Қыркүйек 2020 09:44

Его рука всегда на пульсе жизни

Есть люди,  которые в прямом значении создавали  историю нашего района,  чей вклад в его достижения и успехи неоспорим. Таких наших земляков, как Осман Мамедович АБИБОВ, можно смело зачислить в «золотой» гражданский фонд. Из 40 лет трудового стажа свыше 26 лет, до выхода на заслуженный отдых в 2013 году, Осман Мамедович трудился на посту руководителя крупнейшего в районе Байтерекского округа, начиная с должности председателя в советское время Новоалексеевского  сельсовета в 1989-м году. В районе за этот период сменилось восемь руководителей, но каждый из них ценил Османа Мамедовича как образованного, грамотного, волевого государственного управленца, способного проявлять и реализовать собственную инициативу.  И сейчас эти личные качества и опыт госслужбы О.Абибов направляет  на пользу людям на посту председателя местного самоуправления округа.

В чем секрет такой высокой и долголетней работоспособности? Наверное, в той непростой жизненной школе, которую с детских лет пришлось пройти Осману Мамедовичу. В 1957 году супруги Абибовы с детьми переехали  из Южно-Казахстанской области в с.Алга Енбекшиказахского района. Переживший сталинские репрессии глава семьи с подорваным здоровьем  рано ушел из жизни. В родительском доме на попечении старшего сына, Османа, осталось восемь братьев и сестер, которых он поднимал на ноги. Суровая школа ежедневного труда и семейных забот не прошла даром, закалила волю, выработала целеустремленность, научила доводить любое дело до успешного завершения.  Надежной опорой Османа Мамедовича была и остается  его супруга Ханумгуль, тоже из многодетной семьи, с которой они душа в душу прожили десятки лет и которая стала «второй мамой» его младшим братьям и сестрам.  В с.Байтерек супруги построили  уже свой  дом, вырастили   сына и двух дочерей, помогают воспитывать девятерых внуков и правнука.

Идя по стопам отца, О.Абибов начинал свой трудовой путь на полях совхоза «Талгарский». После окончания  на «отлично» Талгарского сельхозтехникума он трудился помощником бригадира, агрономом, управляющим отделения, был удостоен ордена Трудовой Славы третьей степени. Крепкий хозяйственник, командир производства, О.Абибов был на особом счету у широко известного тогда директора совхоза-миллионера Петра Лысенко. Строительство инфраструктуры сел – отделений совхоза, социальной сферы  было также заслугой Османа Мамедовича. Незаурядный лидер, он  налаживал досуг, соцкультбыт работников. В 1985 году его единогласно избрали председателем профкома совхоза «Талгарский», а в 1989 году – председателем исполкома Новоалексеевского сельского совета. С этого момента Осман Мамедович бессменно до августа 2013 года   руководил тогда еще Новоалексеевским, затем Байтерекским сельским округом. О.Абибов  с душевным теплом вспоминает своих лучших  наставников –  ныне покойную секретаря райкома, затем директора педколледжа г.Есика Нурхан Бектасову и директора ДЮСШ Станислава Тынысбекова. Они для него и теперь  дорогие и близкие люди, давшие ему путевку в жизнь.

Байтерекский округ в наши дни  считается одним их наиболее благополучных среди сельских округов района. Самое крупное село Байтерек расположено на оживленном участке Кульжинского шоссе, благодаря чему «поднялись» торговля, бизнес, выросли доходы населения. Кроме фермерских хозяйств, в округе действуют десятки магазинов, рынки, кафе, зоны отдыха.  На территории округа расположены около 300 крестьянских хозяйств,  мощные предприятия горнодобывающей и дорожно-строительной отраслей: АДСК, АО «Асфальтобетон», ТОО «Кентас», в каждом из которых  работает от 90 до 120 человек. Уровень безработицы один из самых низких в районе. Почти в каждом  подворье есть крупный рогатый скот, сельхозтехника, легковые и грузовые автомашины. Близость мегаполиса Алматы стимулировала рост тепличных хозяйств: в округе их более ста. Построены новые школы в с. Алга и Байтерек, почтовое отделение. Для занятий  спортом  имеются три стадиона,  спортзалы в школах. Действуют быткомбинат, ТОО «Родник-Байтерек», хорошо оснащенная больница в с. Байтерек,  комхоз, проведено уличное освещение, асфальтируются улицы. В с.Алга вступила в строй новая врачебная амбулатория.  По программе развития регионов продолжается реконструкция водопроводных сетей. Есть где жить и работать.

Но так было не всегда. В тяжелые 90-е О. Абибову пришлось сдать суровый экзамен руководителя местной исполнительной власти. Понадобились все его организационные способности, чтобы  после приватизации совхоза сохранить экономический и социальный потенциал округа. Требовали сиюминутного решения социальные проблемы: острая нужда в выплате пенсий,  помощь малоимущим, создание  рабочих мест, водоснабжение и саночистка…

С начала 2000-х население округа увеличилось в два раза, растет миграция и рождаемость. Кроме активной застройки земель, отведенных под ИЖС, постоянными поселками стали  дачные массивы. Остро стоял вопрос  здравоохранения, образования.    

Увидеть, что требуется округу, население которого за 10-15 лет выросло с 7,5  до 14 тысяч человек, преодолевать безработицу, способствовать мирному сосуществованию  интересов всех его жителей – задача  была не из легких. Миграция, приток соотечественников-оралманов сильно изменили состав населения округа: на 90% в с. Койшыбек, на 50% в с. Байтерек,   на 10 % в с. Алга,  жилыми поселками стали расположенные на его территории 18 садоводческих обществ.  Но среди его жителей всегда царит добрососедская атмосфера, растет материальное благополучие и  коммунальный комфорт. Такой результат, считает Осман Мамедович, достигнут тем, что ему удалось сплотить земляков, сформировать команду надежных и энергичных единомышленников. Осман Мамедович умеет  буквально найти общий язык с каждым, в совершенстве  владея казахским, родным турецким и русским языками. Сообща на сельских сходах   со старейшинами сел, руководителями предприятий и фермерских хозяйств, предпринимателями, участковыми инспекторами полиции, решались все злободневные вопросы по благоустройству и общественному порядку, улаживались бытовые и житейские конфликты.

 Выйдя на пенсию, О. Абибов  возглавил местное самоуправление и руководит им по сей день.

Осман Мамедович является одним из наиболее опытных руководителей местных общественных структур. Он говорит:

– Местное самоуправление согласно Плану нации «100 конкретных шагов» Елбасы Нурсултана Назарбаева, его Концепции развития местного самоуправления также призвано  выполнять функции  государственной власти с учетом интересов местного сообщества. Бюджетные инвестиции по госпрограммам  значительно повысили качество жизни, разрешили проблемы образования, обеспечения медицинскими услугами, питьевой водой. Местное самоуправление должно брать на себя выполнение текущей работы по благоустройству инфраструктуры, содержанию объектов социального назначения, переданных в коммунальную собственность.

Местное самоуправление – посредник между государством и обществом. Важно вести информационно-пропагандистскую деятельность по разъяснению населению роли  самоуправления. На сходах, собраниях должен участвовать каждый член местного сообщества. В каждом доме с. Байтерек установлен водопроводный счетчик, налажен рациональный расход воды из артезианских скважин. Жители сами построили хатымхану при мечети в с. Байтерек, на сходах решили сделать ремонт системы водоснабжения с. Алга, ремонт кровли детского сада  «Жулдыз», продолжить освещение улиц, за счет спонсорских средств построили хатымхану при мечети с. Алга.

На совещаниях с акимом округа члены  местного самоуправления, совет старейшин, уличные и квартальные комитеты  определяют первостепенные направления социально-экономического развития округа. На общих собраниях с представителями населения  устанавливаются тарифы по услугам водоснабжения,  поливной воды, саночистки.  Я считаю  своим долгом содействовать  государству, местным исполнительным органам, формировать у каждого жителя сознание ответственности за состояние своего села. Эффективность местного самоуправления во многом зависит от понимания населением своих прав и обязанностей,   способности и желания граждан участвовать в его работе. Каждый из нас  должен делать свой вклад в общую копилку социально-экономического развития страны, ликвидировать иждивенчество. Тогда будет реализован главный замысел самоуправления, заложенный в Концепции и государственных законах.

Четвертого сентября 2020 года ветерану госслужбы и сельскохозяйственного производства, Почетному гражданину района, удостоенному медалей в честь  независимости РК Осману  Мамедовичу Абибову исполнилось 70 лет.   Он по-прежнему активен, энергичен,  участвует в социальном  развитии  Байтерекского округа. Желаем ему крепкого здоровья, долголетия в работе на благо нашей Родины,  новых встреч с читателями на страницах нашей газеты.

 

И.ТУРАНИН

Published in Мақалалар
Сейсенбі, 15 Қыркүйек 2020 09:26

Аружан – жеңімпаз

Жыл сайын дәстүрлі өткізілетін «Voice» жас әншілер байқауы биыл да жалғасын тапты. Алайда форматы өзгеше. Жалпыкөпшілік іс-шараларды өткізуге уақытша тыйым болғандықтан онлайн форматта өтті.

Байқауға аудан бойынша 19 үміткер қатысты. Комиссия шешімімен төрт үміткер ақтық кезеңге шықты. Олардың өнері enbekshikazakh_zhastar инстаграм парақшасына салынып, көпшілік таразысына түсті. Нәтижесінде «ЖАС ӘНШІ» номинациясына Қаракемер ауылдық округінің қатысушысы Жансая Ерқуатқызы қол жеткізсе, жүлделі 3-орынға Ават ауылдық округінің қатысушысы Меруерт Байдахет ие болды. Ал 2-орын иегері Түрген ауылдық округінен қатысқан үміткері Бағлан Шерниязұлына бұйырса, жүлделі 1-орын иегері Бәйтерек ауылдық округінің қатысушысы Аружан Насыролланова атанды. Жеңімпаздарға арнайы дипломдар және бағалы сыйлықтар табысталды.

Айта кетейік, шараның өтуіне ұйытқы болған – «Мәңгілік Ел тұғыры» ҚҚ және аудандық жастар ресурстық орталығы. Қолдаған – аудандық ішкі саясат бөлімі. 

Арайлым БАҚБЕРГЕНҚЫЗЫ

Published in Мақалалар

«Әке – асқар тау, ана – бауырындағы бұлақ, бала – жағасындағы құрақ». Әулетіне  пана болған әке мен адалдық, мейірімділіктің символына айналған ананың отбасындағы рөлін осынау бір ауыз сөзге сыйғызған қазақ халқы ежелден шаңырақ пен оның құндылықтарын биік бағалаған. Отан отбасынан басталатындығын айтып, ұлт болашағы үшін де, мемлекеттің тұтастығы үшін де маңызы зор екендігін алға тартқан. Сондықтан да ұл-қыздарын тәрбиенің тал бесігінде тербетіп, иманды, адал, еңбекқор болуға баулыған. Осы орайда, қыркүйектің екінші жексенбісі отбасы күні болып белгіленіп, республикалық «Мерейлі отбасы» ауқымды жобасы қолға алынды. Мереке қарсаңында аталған жобаның қатысушылары Шоқпаровтар әулетінің отағасы, белгілі қолөнерші Дәулет Шоқпаровпен отбасы құндылығы мен құндылықтың негізі – бала тәрбиесі жайында аз-кем әңгімелескен едік.

– Дәулет Дәркембайұлы, сіздің ойыңызша, отбасындағы әкенің рөлі қандай болу керек?

– Қазақ халқының ұғымында әке – отбасының тірегі, балалардың ақылшы, үлгі тұтар азаматы. Сондықтан да біз әкемізді шыңына көз жетпейтін, пана болған асқар тауға теңейміз.

Тарихқа көз салсақ, отбасындағы бала тәрбиесімен, әсіресе, ұл өсіруде әке негізгі рөлді атқарған. Бала күнінен атқа мінуді үйретіп, ерлікке тәрбиелеген. Үлкен кісілерге сәлем беріп, ақ батасын алған баланың көсегесі көгеретіндігін баланың құлағына құйған. Әкесінен осындай тағылымды тәрбиені көріп өскен ұл – ешқашан біреудің ала жібін аттамаған. Ал қазіргі ақпараттық технология мен интеллектуалды білім салтанат құрған уақытта әкенің балаға берер тәрбиесі де заман ағымына қарай өзгеруі керек.

Америкалық жазушы Марк Твен: «Жасым он төртте болғанда әкем өте ақылсыз, ақымақ еді. Мен оны әзер түсінетінмін. Ал, менің жасым жиырма бірге келгенде, сол жеті жыл аралықта әкем өте ақылды, өзіме ақылшы-тіреу, одан артық адам жоқ болды» – деген. Расында, баланың өтпелі кезеңінде үлкендерді түсінуі қиындайды. Сондықтан онымен өз дәрежесінде сөйлесіп, сырласа білу керек.

– Сіз балаларыңызбен жиі сырласасыз ба?

– Әрине, балаларымның тәрбиесі, мен үшін, бірінші орында. Аллаға шүкір, бүгінде 3 ұл, 1 қыз тәрбиелеп отырмын. Үлкен екі ұлым Алматыдағы Т.Жүргенов атындағы өнер академиясының колледжінде оқиды. Үйден жырақта білім алып жүрсе де, оларға үнемі ақылымды айтып, қадағалап отырамын. Осы жылы көктемде коронавирус індетіне байланысты карантин басталып, демалысқа ерте шықты. Мәдениет саласына еңбек етіп жүрген соң мен де жұмысымды уақытша тоқтатып, үйде болдым. Осы уақыт аралығында отбасымызбен уақытымызды тиімді өткіздік. Ата жолын таңдап, сол бағыттағы білімін шыңдап жүрген қос ұлыма қолөнердің қыр-сырын үйреттім. Ер бала болған соң, олар да – болашақта бір отбасының тірегі. Сондықтан демалыста үйдегі құрылыс жұмыстарына да араласып, өздеріне бассейн жасап алды. Футбол алаңын жасақтап, дене шынықтыруға да уақыт бөлдік.

– Ал қызыңыздың тәрбиесі анасының мойнында ма?

– Иә, қыз баланың тәрбиесімен анасының айналысқаны жөн ғой. Анасының бойындағы адалдық, мейірімділік пен имандылықты сіңірген қыз болашақта жаман болмасы сөзсіз. Сол үшін де қазақ халқы әрқашан қыз баласына құрметпен қарап, төрден орын берген. Оған ұлтты тәрбиелейтін болашақ ана ретінде қараған. Біздің отбасымызда да қызымыздың орны бөлек. Мені де оның тәрбиесі бей-жай қалдырған емес. Қыз бала әкесіне жақын болып өседі емес пе? Үнемі менің жанымда жүріп, кішкентай болса да, маған алаңдаушылық білдіреді. Мәдениет қызметкері болған соң іс-сапармен алыс жолдарға шығамыз. Шыны керек, сыртта жүргенде қызым ғана телефон соғып, жағдайымды сұрап, уақытылы тамақтанғанымды қадағалап тұрады.

– «Әке көрген – оқ жонар». Әкеңіз Дәркембай Шоқпарұлы елімізге белгілі қолөнер ұстасы болған. Сіз де ата жолын қуып, ұлттық өнерді жаныңызға серік етіп келесіз. Бұған әке тәрбиесінің ықпалы бар ма?

– Хакім Абай: «Балаға үш мінезі алуан адамнан жұғады. Біріншісі ата-анадан, екіншісі ұстаздан, үшіншісі құрбыдан» – деген екен. Қай бала болса да, құрбысы мен ұстазынан гөрі отбасында көбірек болғандықтан, ата-анасының үйдегі өнегесі, мәдениеті мен ішкі жан дүниесі балаға айтарлықтай ықпал етеді. Маған да отбасымдағы тәрбие ықпал етсе керек, ата жолын таңдадым.

Мен кішкентай кезімнен Қазаткомдағы нағашы атам мен апамның қолында өстім. 7 жасқа толғанда әке-шешем өз қолдарына алып, Алматыдағы қазақ мектебіне оқуға берді. Алматыдағы үйіміздің жанында әкемнің шеберханасы болатын. Мектеп жасымнан-ақ сол жерде оған қолғабыс етіп, тапсырмаларын орындап жүрдім. Басқа балалар секілді менің көше қыдырып, ойнауға уақытым да болмайтын. Қолым босай қалса, шеберханаға барып, өзімше бір нәрсемен айналысатынмын. Әкем отбасында әзілқой, жұмсақ кісі болғанымен, жұмыста жауапкершілік пен еңбекқорлықты талап ететін. Сол себепті де бала күнімнен мамандығымның іргетасы қаланды. Мектеп бітірісімен қандай мамандыққа баратындығым айқын еді. Осылайша, Абай атындағы ҚазПИ-ге оқуға түсіп, атам мен әкем салған жолмен жүріп келемін.

– Балаларыңыздың осы өнер жолын таңдауына сіз себеп болдыңыз ба?

– Қолөнер шеберлігі – біздің отбасымызда қанға сіңген қасиет десем, артық айтқандық емес. Атам, әкем, мен, енді менің балаларым да ұлттық өнер жолын таңдады. Ұлдарым кішкентай күнінен жанымда жүріп, шеберханада өскендіктен, өздері де қолөнерге бейімделді. Өсе келе өз таңдауларымен ағаш ұстасы мамандығы бойынша оқуға түсіп, қазіргі таңда Т.Жүргенов атындағы өнер академиясында оқуларын жалғастыруда. Шынымды айтсам, олардың бұл таңдауларына іштей қатты қуанып, қолдау білдірдім.

– Өкінішке қарай, қазіргі қоғамда отбасы құндылықтары ескерусіз қалып, ата-ана мен бала арасы алшақтап бара жатқан секілді. Бұған не дейсіз?

– Оныңыз рас, отбасының қамы, бала-шағаның бір үзім наны үшін таңнан кешке дейін жұмыста жүретін кейбір ата-аналар балаларының бос уақытында немен айналысатындығын да білмейді. Баланың тәрбиесін мектепке сілтеп, бейқам жүретіндер де кездеседі. Меніңше, бұл дұрыс емес. «Адамға ең бірінші білім емес, тәрбие берілуі керек, тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі» деген екен әл-Фараби. Әлемнің екінші ұстазы айтқан тәрбиені бала отбасынан алуы керек. Себебі бір әкенің тәрбиесін жүз мектеп те бере алмайды.

Күні бойы күйбең тіршіліктің соңынан жүрген азаматтардың балалары не істейді? Әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ, уақытын бос өткізеді. Жаман әдеттерге еліктеп, бұзақылыққа баруы мүмкін. Сондықтан бір сәт болсын, баланың тәртібіне, тәрбиесіне, сабағына көңіл бөліп, онымен сырласу керек.

– Жастар арасында ажырасу қалыпты дүниеге айналып бара жатқандай...

– Бұл да – бүгінгі қоғамның келеңсіз көрінісі, жағымсыз жағы. Әсіресе, жаңадан отау тіккен жас отбасылардың көп ұзамай, шаңырағы шайқалып, екі бөлініп жатқандығын естисің. Бұның барлығы, меніңше, сананы тұрмыс билегендіктен орын алып жатыр. Көбіне қаражаттың жетіспеушілігі, баспананың болмауы, басқа да тұрмыстық мәселелер жас отбасының бұзылуына әкеп соғады. Үйленуді жоспарлаған кезде оларға барлығы дайын болып тұратындай көрінеді. Кейде болмайтын бір дүние үшін ажырасып жатқандарды естіп, жағамызды ұстаймыз. Оларға тұрмыс тауқыметін тартса да, қаншама баланы осы күнге жетелеп жеткізген ата-апаларымыздың өмірінен үлгі алу керек.

Біз отбасымызбен Алматыдан Ақшиге 90-жылдардың ортасында, өтпелі заманда көшіп келдік. Ондағы әкемнің мақсаты – ауылда музей ашу еді. Алматыдағы барлық жағдайы жасалған баспанадан, ауылдағы ескі үйге келгеніне анам ешқашан кейіген емес. Әкемнің шешімін қолдап, оған сенім артты. Көшіп келгеннен кейін де, елде қиын жағдай орнап, тіпті, жеуге нан таппай қалатын күндер болған. Әкеміз ұстахананың жұмысын жүргізіп, анам, інім, қарындасым мен мені бағып-қақты. Бұл жағдай сол кездегі барлық отбасының басынан өтті. Ешкім мойыған жоқ, болмашыға ажырасып, балалар жетім қалмады. Қолда бардың қадірін білуді үлкендерден үйренген жөн секілді.

– Сұхбатыңызға рақмет.

 

Тілдескен

Сардарбек НҰРАДИН

Published in Мақалалар
Copyright © 2014 Меншік иесі: ТОО "Еңбекшіқазақ" Есік қаласы, Алматы обласы № 4270-Г

 Выходные данные

Жарнама

для детей, достигших 12 лет