Күндер бойынша реттелген элементтер: Дүйсенбі, 02 Наурыз 2020

Елбасы Н.Ә.Назарбаев еліміз тәуелсіздікке қол жеткізген алғашқы жылдарынан бастап, этносаралық татулық пен келісімді сақтауға, дамытуға, олардың қауіпсіздігі мен бейбіт тұрмысын қорғауға бар күш-жігерін салды.

Мемлекеттегі бейбітшілік және келісім, оның қауіпсіздігі және тұрақтылығы этносаралық қарым-қатынастың орнықтылығына, төзімділікке және оң бағытталғандығына көбіне көп байланысты. Жастарда патриотизмді, азаматтықты, дінге төзімділікті және халықтар достастығы сезімін қалыптастыруда көп ұлтты мемлекет шеңберінде дамып жатқан ұлттық қатынастар мәнді әсер етеді.

Этносаралық қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудағы теориялық негізінің және тұжырымдамалық алғы шартының айқындаушы компоненттерінің бірі – санына қарамай, әрбір этнос бүкіл адамзат үшін орасан құндылық, оның баға жетпейтін игілігі және бірегей бөлігі деген қағида болады.

Қазақстан Республикасы бабалардан қалған және жалпыадамзаттық дәстүрлерді сақтай отырып, тұрақтылық пен ұлтаралық келісімді сақтауға мүмкіндік беретін өз дамуының сарабдал саясатын таңдады.

Ел ішіндегі татулық пен ұлттар арасындағы достықты насихаттау, оны халыққа түсіндіру, соның негізінде қоғамдық пікірді қалыптастыру Қазақстан дамуының негізгі кепілі бола алады.

Қазақстанда жалпы мемлекеттік және ұлттық мүдделердің бірлігі, ұлтаралық қатынастың үйлесімді сабақтасуы айрықша мәнге ие болып отыр. Бірақ бұл Қазақстанда ұлттық қарым-қатынас мәселелері түбегейлі шешілді деген сөз емес. Қазіргі уақыттағы ең басты мәселе азаматтық татулық пен ұлтаралық келісім, халықтар достығы, ынтымақтастық пен бауырластық мәселелерін нығайту экономикада орын алып жатқан дағдарысты жою, әлеуметтік шындық, сөз бен істің үйлесімділігі сияқты принциптерді жүзеге асыру жолдарын іздестіру. Ұлттық мақтаныш пен ұлтжандылықтың мағынасын дұрыс бағалау – өзара түсіністік пен халықтар бірлігін нығайтуға үлкен үлес қосады.

Қазақстанның даму, өсу, өркендеу жолындағы басым бағыттарының бірі — ұлттық келісім, ұлтаралық қарым-қатынас мәдениетінің жоғары деңгейі екені даусыз.

Қазіргі және келешек ұрпақтың басты міндеті – бір-біріне деген ықыласты қатынастар, төзімділік және көпұлттылық кемшілік емес, керісінше, мемлекеттің артықшылығы болып табылатын Қазақстан территориясында өмір сүріп жатқан әрбір халықтың тілі мен мәдениет құрметтеу арқылы осы бейбітшілікті аялау және сақтап қалу болып табылады.

Анар САБЫРОВА

Published in Мақалалар
Дүйсенбі, 02 Наурыз 2020 17:08

Бүгінгі күннің Абайы

Жақында Есік гуманитарлық-экономикалық колледжінің мәжіліс залын-да Абай Құнанбаевтың 175 жылдығы аясында театр сахнасында ұлы ақынның рөлін ерекше сомдап жүрген Қазақстанның еңбек сіңірген қоғам қайраткері, «Құрмет орденінің», «Құлагер» сыйлығының иегері, театр және кино актеры Болат Әбділмановпен кездесу өтті. Шараға колледж ұжымы, студенттері мен мектеп оқушылары қатысты.

Кездесудың шымылдығы оркестрдің сүйемелдеуімен колледж хорының орындауындағы хакімнің әнімен түрілді. Еркебұлан Уразаев, Дина Оразғалиқызы Абайдың әндерін әуелетіп, жас ақындар арнауларын оқыды.

«Сыр-сұхбат» бөлімінде кеш қонағына түрлі сұрақтар қойылды.

Өзінің өмір жолынан сыр шерткен Болат Мәзімбайұлы актерлық өзінің ата-анасынан дарығандығын айтты:

– Менің анам Алтын Ружова – халық әртісі. Әкем Оразғали Әбділманов – ол да еңбек сіңірген әртіс. Үлкен сахнада Кебек, Сырым Датұлы, Балуан Шолақ, Қабанбай сынды ұлы тұлғалардың рөлін сомдаған. Мен осы кісілердің отбасында дүниеге келгеніммен, әкемнің перзент сүймеген ең үлкен ағасы Мәзімбайдың қолында тәрбиелендім. 18 жасқа дейін өзімнің шын әке-шешемді білген жоқпын – деген Болат Әбділманов тағы бір қызықты ақпаратымен бөлісті. Айтуынша, қазан айында туылғандықтан атын «Октябрь» деп қойған. Кейіннен, әжесі бұл есімге қарсы болып, атын «Болат» деп өзгертіп алған.

Ең алғашқы Абайды 30 жасында «Қалың елім қазағым» спектаклінде ойнаған Болат Мәзімбайұлы осы сомдаған рөлін Абай өміріне енуге жасалған алғашқы баспалдақ екендігін жеткізді.

– Орыстың ұлы сыншылары «Отеллу без голоса играть нельзя» – дейді. Сол секілді, Абайды ойнайтын актердің де даусы кәсіби тілмен айтқанда баритон болу керек. Кең тынысыты, эпикалық үнді, зор дауысты адам болуы керек. Мыңмен жалғыз алысқан Абай қарапайым тұлға емес – дегенді алға тартқан Болат Әбділманов қазақ халқы өзін өзге рөлмен емес Абаймен танығанына қатты қуанатындығын атып қалды.

– Жасыратыны жоқ, өмір болған соң, өнер болған соң түрлі рөлдерді сомдайсың, жағымсыз кейіпке енесің. Кейде жеккөрінішті тұлғаның рөлін алып шығасың. Бірақ елім мені осы рөлдермен емес, Абай рөлін сомдаған Болат ретінде танып, үлкен құрмет көрсетіп жатады. Бұл мен үшін абырой, үлкен мақтаныш – дейді.

Кездесу барысында «бүгінгі күннің Абайына» түрлі сұрақтар қойылып, жастар алғыс-тілектерін жеткізді. Шара соңында Болат Мәзімбайұлы Абайдың қара сөздері мен өлеңдерін оқып, көпшіліктің қошеметіне бөленді. Қорытынды сөзінде колледж директоры Алмас Жылқыбаев актерға ризашылығын білдіріп, ауданымыздың символына айналған «Алтын адам» мүсінін сыйға тартты.

С.НҰРАДИН

Published in Мақалалар
Дүйсенбі, 02 Наурыз 2020 17:02

АТАУЛАР ГНОСЕОЛОГИЯСЫ

Қазақ – ат қоюға шебер халық. Әрине, атау беріп, ат қою былай қарағанда қарапайым көрінгенімен, тереңдей түссеңіз ,оның тым күрделі екенін байқайсыз. Өйткені әрбір берілген атаудың өзіндік ерекшелігі болады. Көбінесе басқа халықтардың тілінде кездесетін атауларда оның сыртқы пішініне көп мән беріледі. Мұндай олқылық тіптен ғылыми терминдерге де қатысты. Ал біздің бабаларымыз атау бергенде оның сыртқы тұрпатына емес, оның ішкі мазмұнына мән береді. Сондықтан берілген атау терең мағынаға ие болып, халықтың философиялық танымы мен өмір тәжірибесінен хабар беріп тұрады. Осыған байланысты халқымыздың «құрттың атын жаңылып малта қойыпты» деген мақалы бар. Яғни, орнымен айтылмаған немесе жөнімен қолданылмаған нәрсеге қарата айтылатын сөз. Ал шын мәнінде малта дегеніміз судың түбінде жататын, сықпа құртқа ұқсап кететін, түсі ақ, өте жеңіл тастың атауы. Кезінде құртты суға езіп көжеге қататын немесе сусын ретінде пайдаланатын болған. Суға езіліп кішірейіп кеткен құрттар осы малта тастан аумай қалатын. Сондықтан екеуінің сыртқы ұқсастықтарына қарап кішкентай езілген құрттарды малта құрт деп атаған. Сырттай қарағанда құртқа малта атауын беруде ешқандай сөкеттік жоқ сияқты көрінеді. Бірақ бабаларымыз осы бір сырттай салыстыруға көңілдері көншімегені анық. Демек атау беру қазақтар үшін өте маңызды процесс болғаны анық.

Мәселен ас қорытуға арналған аса қажетті ферментті бөлетін безді ғылымда «Pancreas» деп атайды. Бұл тасбақаның жотасындағы тасы немесе сауыты дегенді білдіреді. Яғни бұл термин де без бен тасбақа сауытының сыртқы ұқсастығына қарап берілген атау. Ал орыстар «поджелудочная железа» деп атаған. Мұнда да асқазанның астында орналасуына қарап атағандығы анық. Екеуінің де көзбен көргендеріне бола атай салғандары күмән тудырмайды. Ал қазақтар болса мұны «ұйқы безі» деп атағанды жөн көрген. Себебі бұл бездің жұмысы тоқтаған жағдайда адам ауыр ұйқыға кетеді. Яғни, комаға түседі. Демек, ұйқы бұл бездің атқарар қызметімен байланысты. Тағы бір тілімізде кездесетін атаулардың бірсыпырасы отпен байланысты. Иә, от өмірдің өзегі екені шындық. От – жылу мен жарықтың бастамасы, энергияның көзі. Адамзат қоғамының дамуы мен гүлденуі де осы отпен тығыз байланысты. Сондықтан ежелгі халықтар оны тәңірінің бір сипаты ретінде көріп, оны қасиетті культ ретінде білген. Алғаш болып мифтік түсініктен бас тартып, нақты ғылымдарға жол бастаған ежелгі грек философтары да әлемнің негізін от, су, ауа, жер деп қараса, қытайлар бұл элементтердің қатарына металды қосады. Демек ежелгі философияның негізін қалаған мектептердің бәрінде от ең басты элемент. Ал бабаларымыз отты қасиетті деп қарағанын жақсы білеміз. Жаңа түскен келінге отқа май құйдыру, ауырған малды оттың арасынан айдап өту, отты сабамау т.б. секілді дәстүрлеріміз осының айғағы. Тіптен оттың өзін ғана емес, оның қалдығы күлді де кез-келген жерге төкпеген, күл төккен жерді баспаған. Бұрынғы сақтар мен ғұндар, үйсіндер мен қаңлылар да, одан бері түріктер үшін ошақтың маңызы ерекше. Ол үйдің ортасында орналасып, оған аса мән берілген. Сондықтан бүгінгі жанұяны бейнелейтін «от басы, ошақ қасы» тіркесі де тегіннен-тегін айтылмаса керек. Отау, отбасы, отан түсінігі де осы отпен тығыз байланысты. Ошақты айнала отырып, оттың басында өз жанұясымен отырған адамнан бақытты жан барма екен, сірә?! Отбасы да от секілді адамның жанын жылуға бөлеп, болашағына жарық түсіретін мейірім мен махаббатқа толы қасиетті орта. Ал Отанның отбасынан басталатынын ескерсек барлығы түсінікті болып шыға келеді. Барлығымыз осы ұлы отанның құшағында түтін түтетіп, өсіп-өнеміз.

Осындайда Отан ұғымының ішкі мәніне үңілсеңіз тағы бір қызыққа тап боласыз. Орыстың «родина» атауы туып өскен мекен, туған жер деген мағынаны беретінін  жақсы білеміз. Демек, бұдан қай жерде туып-өссе сол жер отаны деген ұғым туады. Ендеше атақты дін ғұламасы, алғашқы болып Құран Кәрімнің аудармасын жасаған Халифа Алтай ақсақалдың оқиғасын қалай түсіндіреміз? Оның туған жері де, өскен ортасы да түрік елі. Яғни, оның отаны да сол жер болуы керек. Бірақ қазақ елі тәуелсіздігін алысымен-ақ Қазақстанды Отаным деп осында қоныс аударғанын, ұшақтан түсе салып жерін сүйгенін неге жоримыз?! Онда ол өз туған жерін тәрк етіп, басқа елді таңдағаны сатқындық болып шықпай ма?! Мұстафа Өзтүрік, Қабдеш Жұмәділовтардың да осы қатарда болғаны ма?! Осыған негізделгенде Отан дегеніміз тағдырыңды сол жермен байланыстыруға негіз болған, оның атын естігенде жүрегің жалынға оранатын, сен үшін оттан да ыстық мекен. Ал олар үшін ондай жер туып-өскен жері емес, алыстағы қазақ елі болғаны ақиқат. Сол себепті Отан ұғымы мен туған жер ұғымының арасындағы айырмашылықты дәл тапқан бабаларымыздың теңдессіз тапқырлығына таң қаласың.

 

Нұрсерік ТІЛЕУҚАБЫЛ

Published in Мақалалар

Бас-аяғы екі айдан астам уақыттың ішінде дүниежүзін дүр сілкіндірген коронавирусты жұқтырғандар саны ресми дерек бойынша 89 242-ге жетті. Әлемнің 80 еліне тараған бұл вирустан көз жұмғандар – 3058 адам. 45 207 жан ауруынан емделіп шыққан. WorldOmeter ақпарат ресурсында жарияланған соңғы деректер осындай.

COVID-19 коронавирус инфекциясының негізгі ошағы – Қытайда 80 026 адам ауруды жұқтырса, қайтыс болғандар саны мұнда 2912 болған. Дүниежүзі бойынша COVID-19 коронавирусынан көз жұмғандардың көптігімен Иран тізімнің басына шықты, 55 адам. Ал 978 адам вирусты жұқтырған. Айта кетейік, коронавирус тараған Иранмен арадағы жалғыз әуе рейсі, Әзербайжан, Оңтүстік Корея, Жапонияға әуе рейстері наурыздың бірінен бастап тоқтатылды.

        Ауруды жұқтырғандар саны 4335-ке жеткен Оңтүстік Кореяға аптасына тоғыз рет қатынайтын әуе рейсі үшке дейін қысқартылды. Бұл туралы бүгін Үкіметтің баспасөз орталығында премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов: «Әлбетте Қытай секілді емес, Оңтүстік Кореяға әуе рейстері неліктен тек шектелгені жайлы сұрақтар қойылып жатыр. Ол жақта осыған дейін айтылғанындай, 35 мыңға тарта Қазақстан азаматы жүр. Оларға Отанына оралуға мүмкіндік беруіміз керек. Олар үшінші мемлекет арқылы да еліне қайта алады», – деді.

Сондай-ақ 5 наурыздан бастап Токио – Нұр-Сұлтан бағытындағы рейстер де азаяды.

Бүгін Үкіметтің баспасөз орталығында өткен брифинте Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов: «Ең бастысы – елімізде коронавирус инфекциясын жұқтырған адам анықталған жағдайға дайын болу. Ол тұрғыда бізде «Б» жоспары бар. Ол жоспар әзірленіп, барлық мемлекеттік органмен мақұлданды. Бұл жоспардың негізі – Қазақстан аумағында инфекцияның таралуын барынша шектеу. Қазіргі уақытта барлық мемлекеттік органмен, әкімдікпен тиісті жұмыстар жүргізіліп жатыр», - деді. Сондай-ақ «Дүрбелеңге берілудің ешқандай негізі жоқ. Бізді алаңдатып тұрған негізгі проблема – жалған ақпараттардың таралуы. Сол себепті барлық ақпаратты тек министрліктің ресми сайтынан бақылап отыруды өтінемін», - деген министр коронавирус инфекциясы бойынша жағдай толығымен бақылауда тұрғанын айтты.

Дайындаған Қ.Мұратқызы

 

Country,
Other

Total
Cases

New
Cases

Total
Deaths

New
Deaths

Active
Cases

Total
Recovered

Serious,
Critical

China

80,026

+202

2,912

+42

32,354

44,760

7,110

S. Korea

4,335

+599

26

+5

4,279

30

27

Italy

1,704

+3

41

 

1,580

83

140

Iran

1,501

+523

66

+12

1,144

291

 

Diamond Princess

705

 

7

 

688

10

36

Japan

256

 

6

 

208

42

19

Germany

150

+20

   

134

16

2

France

130

 

2

 

116

12

9

Singapore

106

     

32

74

7

Hong Kong

100

 

2

 

62

36

6

USA

88

+13

2

+1

77

9

8

Spain

86

+2

   

84

2

3

Kuwait

56

+10

   

56

   

Bahrain

47

     

47

   

Thailand

43

+1

1

 

12

30

1

Taiwan

40

 

1

 

27

12

1

U.K.

36

     

28

8

 

Australia

30

+1

1

 

14

15

1

Malaysia

29

     

7

22

 

Canada

24

     

20

4

 

Switzerland

24

     

23

1

 

Iraq

21

+2

   

21

   

U.A.E.

21

     

16

5

2

Norway

19

     

19

   

Vietnam

16

     

0

16

 

Austria

14

     

14

   

Sweden

14

     

14

   

Macao

10

     

4

6

 

Israel

10

     

9

1

 

Lebanon

10

     

10

   

Netherlands

10

     

10

 

1

San Marino

8

 

1

 

7

 

1

Belgium

8

+6

   

7

1

 

Croatia

8

+1

   

8

   

Greece

7

     

7

   

Ecuador

6

     

6

 

1

Finland

6

     

5

1

 

Oman

6

     

4

2

 

India

5

+2

   

2

3

 

Mexico

5

     

5

   

Denmark

4

     

4

   

Pakistan

4

     

4

   

Philippines

3

 

1

 

0

2

 

Algeria

3

     

3

   

Azerbaijan

3

     

3

   

Czechia

3

     

3

   

Georgia

3

     

3

   

Iceland

3

     

3

   

Qatar

3

     

3

   

Romania

3

     

2

1

 

Brazil

2

     

2

   

Egypt

2

     

1

1

 

Indonesia

2

+2

   

2

   

Portugal

2

+2

   

2

   

Russia

2

     

0

2

 

Afghanistan

1

     

1

   

Andorra

1

+1

   

1

   

Armenia

1

     

1

   

Belarus

1

     

1

   

Cambodia

1

     

0

1

 

Dominican Republic

1

     

1

   

Estonia

1

     

1

   

Ireland

1

     

1

   

Lithuania

1

     

1

   

Luxembourg

1

     

1

   

North Macedonia

1

     

1

   

Monaco

1

     

1

   

Nepal

1

     

0

1

 

New Zealand

1

     

1

   

Nigeria

1

     

1

   

Sri Lanka

1

     

0

1

 

Total:

89,778

1,390

3,069

60

41,208

45,501

7,375

 

Published in Мақалалар
Copyright © 2014 Меншік иесі: ТОО "Еңбекшіқазақ" Есік қаласы, Алматы обласы № 4270-Г

 Выходные данные

Жарнама

для детей, достигших 12 лет